Gece Çalışması ve Ulusal Bayram-Genel Tatil Çalışması

Çalışmanın Çoğu Geceye Denk Gelen Çalışmaların Tamamı Gece Çalışmasıdır#

Fazla çalışma ücreti hesabı yönünden taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.

Davacının gece çalıştığı dönemde 20.00-08.00 saatleri arası çalıştığı dosya içeriği ile sabit olup, bilirkişi raporunda bu yönde tespitte bulunulduğu halde İş Kanunu 69. maddesinde öngörülen kurala dayalı olarak gece çalışmalarının 06.00'da sona erdiği belirtilerek, 06.00'ya kadar fiili çalışma süresi belirlenmiş ve 1,5 saat ara dinlenme süresi düşülmek suretiyle gece çalışma dönemi için günlük 1,5 saat gece fazla çalışma süresi belirlenmiştir.

Postalar Halinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7. maddesine göre, çalışma süresinin yarısından çoğu gece dönemine rastgeldiğinde çalışmaların tamamı gece çalışması olarak değerlendirildiğinden, günlük çalışmanın fiili olarak gerçekleşen 08.00'de sona erdiği kabulüyle hesaplamaya gidilmesi gerekirken 06.00'nın baz alınması hatalıdır.

Dairemiz temyiz incelemesine tabi tutulan emsal nitelikteki 17.09.2020 tarih ve 2016/21980 E., 2020/8326 K. sayılı onama kararına konu dosyada da gece çalışma süresinin 08.00'de sona erdiği kabul edilmiştir.

Bu nedenle gerekirse bilirkişiden ek hesap raporu alınarak gece çalışmaları bakımından yeniden hesaplama yapılmalı ve alınacak rapor bir değerlendirmeye tabi tutularak karar verilmelidir.¹

Gece Çalışması Hesabı#

Davacı işci davalı işyerinde haftada 6 gün 20.00-07.00 saatleri arasında çalışmaktadır. 11 saatlik çalışmada 1 saat ara dinlenmesi düşüldüğünde davacı günlük 10 saat çalışmaktadır. Çalışma saatleri dikkate alındığında davacı işçinin çalışması gece çalışması olup haftalık 45 saati geçip geçmediğine bakılmaksızın günlük 7,5 saati aşan kısım fazla çalışmadır. Buna göre davacı her gece 2,5 saat, haftalık 15 saat fazla mesai yapmaktadır. Fazla mesai hesabının buna göre yapılması gerekirken davacının haftalık fazla mesaisinin 15 saat yerine 12 saat kabulü hatalıdır.²

Gece Çalışması Hesabı#

Somut uyuşmazlıkta, davacının süpervisör hemşire olarak çalıştığı dönemde 18.00-08.00 saatleri arasında ayın 15 günü çalıştığı, yani bir gün ara ile çalıştığı anlaşılmakta olup bu şekilde çalıştığı işverenin de kabulündedir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının günlük 14 saatlik çalışmasından 1,5 saat ara dinlenmesi düşülerek 12,5 saat çalıştığı 7,5 saatlik gece çalışmasını aşan 5 saat günlük fazla mesai yaptığı değerlendirilmiş, haftalık çalışma süresinin 45 saati aşmadığı gerekçesiyle gece fazla çalışma saati saat ücretinin 0,5 oranıyla çarpılarak alacak hesaplanmıştır. Dairemizin 2015/32990 esas, 2019/7188 karar sayılı 29.03.2019 tarihli kararında olduğu gibi gece çalışmasında denkleştirme mümkün olmadığından davacının gece çalışmaları saat ücretinin %50 fazlasıyla yani saat ücretinin 1,5 katı ile çarpılarak hüküm altına alınması gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.³

Gece Çalışması Ve Fazla Mesai Karşılaştırılması#

Fazla mesainin hesaplanmasında 01/10/2012-04/09/2014 tarihleri arasındaki dönem bakımından;

Bu dönemin, davacının davalıya ait hastane binası olan İnpa işyerindeki dönem olduğu anlaşılmaktadır.

Bu dönem hakkında beyanda bulunan tek tanık davacı tanığı ... olup, .... kendi beyanına göre davalı ile davalıdır. Diğer davacı tanığı davacının İnpa işyerindeki çalışmasını bilmediğini belirtmiştir.

BÇM raporunda hastanede 08:00-18:00, 18:00-08:00 şeklinde vardiyalı çalışma olduğu, davacı tanıklarından ....nin de dahil 2 işçinini süreki gece, 2 işçinin sürekli gündüz çalıştığı, diğerlerinin 1 gün gündüz, 1 gün gece, 1 gün izin şeklinde çaılıştığı belirtilmiştir.

Dolayısı ile davacı tanıkları davacının İnpa işyerindeki çalışması yönünden delil olamadığından, davacının bu işyerinde geçen çalışmasında 1 gün gündüz, 1 gün gece, 1 gün izin şeklinde ve BÇM raporunda belirtilen saatler arasında çalıştığı kabul edilerek bu dönem için fazla mesai süresi hesaplanmalıdır. Ayrıca, gene bu dönem için cumartesi ve pazar günlerinde çalışma saatlerinde farklılık sadece davacı tanıklarından D.G.nin beyanlarına göre ispat edilemeyeceğinden davacının bu dönemdeki çalışmasında cumartesi ve pazar günlerindeki çalışmasının da gene denk gelen vardiyasına göre 08:00-18:00, 18:00-08:00 saatleri arasında ya da dinlenme şeklinde olduğu kabul edilerek sonuca gidilmelidir.

Diğer yandan, bu dönemde davacının fazla mesaisi hafta hafta hangi hafta kaç gün gündüz, kaç gün gece, kaç gün dinlenme şeklinde çalıştığı tespit edilerek hesaplanmalıdır. Bu şekilde haftalık bazda hesaplamada her bir hafta için, o haftada davacının normal fazla mesaisi (yani haftalık 45 saatlik çalışma süresini aşan çalışma saati) aynı hafta içindeki gece çalışmasından kaynaklanan fazla mesaisinden az ise gece çalımasından kaynaklı fazla mesai süresi esas alınmalıdır. Normal fazla mesaisi gece çalışmasından kaynaklanan fazla mesaiden fazla ise normal fazla mesai süresi esas alınmalıdır.

Gece fazla mesaisinin hesaplanması bakımından, bir gün içindeki çalışmanın yarısından fazlası kanunen gece sayılan süre içinde geçiyor ise o günkü çalışmanın tamamı gece çalışması sayılır. Gece çalışmasında, ara dinlenme düşüldükten sonra kalan günlük fiili çalışma süresinini 7,5 saati aşan kısmı, haftalık çalışma 45 saat veya altında dahi kalsa fazla mesaidir.

Buna göre, davacının gündüz, gece ve dinlenme şeklindeki çalışma sisteminde her hafta için gece/gündüz ayrımı yapılmaksızın haftalık çalışma süresi / haftalık fazla mesaisi ara dinelnmeler düşülerek hesaplanıp haftalık 45 saati geçen kısmı normal fazla mesai olarak hesaplanmalı, ayrıca aynı hafta için gece çalışması yaptığı günlerde gece çalışmasından kaynaklı fazla mesaisi hesaplanmalı, normal fazla mesai ile gece çalışmasından kaynaklı fazla mesaisinden hangisi o hafta için daha fazla ise o hafta için daha fazla olan o daha fazla olan fazla mesai süresi esas alınmalıdır.⁴

Ulusal Ve Dini Bayram Ve Genel Tatil Günlerinde Çalışma#

Ulusal Bayram Ve Genel Tatil Günlerinin 7.5 Saate Kadar Olan Çalışmaları Mesai Süresinden Sayılmaz Sonrası Fazla Mesaiye Konu Olur.#

Fazla mesai ücreti bakımından, bilirkişi raporunda bir kısım ulusal bayram genel tatil günü içinde yapılan çalışma haftalık çalışma saati içine dahil edilerek fazla mesai ücreti hesaplanmıştır. Bordrolarda bir kısım ulusal bayram genel tatil ücreti tahakkuku görünmektedir.

Davacının ulusal bayram genel tatil günlerinde çalışmasa da alacağı 1 yevmiyeye ilaveten ulusal bayram genel tatil günlerinde çalıştığı için alması gereken ilave 1 yevmiye şeklinde ulusal bayram genel tatil tahakkuku olan ve bu tahakkukun ödendiği ispatlanan her ulusal bayram genel tatil gününün 7,5 saate kadar olan süresi fazla mesai süresinden düşülmelidir.⁵

UBGT Çalışması Karşılığında Serbest Zaman Kullandırılmışsa Bu Süre Mazeret İzni Olarak Kabul Edilir#

Ancak; hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil günleri dinlenme hakkı kapsamında kaldığından, tatilde yapılan çalışma karşılığı serbest zaman kullandırılması kanuna aykırılık teşkil eder. Serbest zaman ancak fazla çalışma karşılığı verilebilir. Tatilde yapılan çalışma karşılığında izin verilmişse bu ancak mazeret izni olarak kabul edilebilir.⁶

Başka Ülkede Çalışanın İlgili Ülkedeki UBGT’leri Dikkate Alınabilir#

Taraflar arasında ulusal bayram ve genel tatil alacağının tespitinde davacının çalıştığı ülkedeki ulusal bayram ve genel tatil günlerinin dikkate alınıp alınmayacağı da uyuşmazlık konusudur.

Somut olayda, dosya kapsamında davaya uygulanması gerek mutat iş yeri hukukunun Türk Hukuku olduğu anlaşılmakta olup bu durumda hesaplamada Türkiye’de uygulanan ulusal bayram ve genel tatil günleri dikkate alınmalıdır. Ancak dosya kapsamından işçinin bulunduğu yer hukukuna göre kullandığı ulusal bayram ve genel tatil günlerinin tespiti halinde de bu günler hesaplamadan mahsup edilmelidir.⁷