Yönetim Kurulu Üyelerinin İş Kazası Sorumluluğu

Üst Düzey Yöneticilerin Sorumlu Olmayacağına Dair Karşı Oy#

Olayımızda işletme müdürü, üretim şefi, döner fırın sorumlu mühendisi ya da usta başının liyakatsiz olduğu, teknik bilgi ve becerilerinin yetersiz bulunduğu yönünde bir iddia olmadığı gibi döner fırın tamiratı için eksik güvenlik malzemesi olduğu ve bunun ikmali için işletme müdürlüğünden, üretim şefinden ya da döner fırın sorumlu mühendisinden genel müdürlük nezdinde yazılı veya sözlü talepte bulunulduğuna dair bir iddianın varlığından da bahsedilmemiştir.

Kazanın oluşumuna ilişkin alınan bilirkişi raporlarında da, döner fırın tuğla değişim işinde teknik olarak kabul edilen yöntemlerden daha az güvenli olanının olayının meydana geldiği fırında uygulandığı belirtilmiş, ancak yapılanın tamamen teknik kurallara aykırı olmadığı ama emniyet ağı gibi bazı önlemlerin alınması hâlinde kazanın önlenebileceği belirtilmiş ise de emniyet ağının çalışılan alanın üstünü koruyabileceği fakat kazada çöken tuğlaların doğrudan çalışan işçilerin üzerine düşmediği, çalışılan alanın arkasında bekleyen mühendis ve işçinin üzerine düştüğü belirtildiğinden bilirkişi raporlarında bu konuya bir açıklık ta getirilmemiştir.

Tanık olarak dinlenen işçilerin tamamı gerekli eğitimin verildiğini, teçhizat ve güvenlik aparatlarının tam olduğunu ifade etmişlerdir. Fırının soğutulma derecesinde bir yanlışlık olduğu ya da teknik ayrıntılara dikkat edilmediği hususlarında bilirkişilerce de saptanmış bir noksanlık ya da ihmal iddiası da varit değildir. Fırın tamirinde görevli işçilerin bu işte tecrübeli ve deneyimli olduğu konusunda da bir tereddüt bulunmamaktadır.

Ceza Hukukumuz taksirli suçlarda kusur sorumluluğunu getirmiştir. Ancak kusur sorumluluğunun alanını sürekli olarak genişletilmesi özellikle çok personel istihdam eden işveren ve vekillerini zor durumda bırakacak, işçi çalıştırmak yerine sürekli hizmet satın alma suretiyle taşeronluğu teşvik ederek iş sağlığı ve iş güvencesini asgari düzeye indirecek ya da yatırımcı bu sorundan kurtulmak için yatırımdan kaçınacak veya yatırımlarını yurt dışına taşımak zorunda kalacaktır.

Kusur durumu belirlenirken hangi sebeple kusur izafe edildiği somut verilere göre belirlenmelidir. Olayımızda olduğu gibi daha önce aynı iş yerinde benzer kazalara rastlandı bu nedenle sorumluluğun beşinci basamağa (usta, fırın mühendisi, üretim şefi, işletme müdürü, nihayetinde genel müdür) kadar izafe edilmesi ceza hukukunun temel felsefesine de uygun düşmemektedir. Aksi halin kabulü durumunda daha önce benzer kazalar yaşanan Türkiye çapında faaliyet gösteren holding yöneticilerinin her kazadan sorumlu tutulması ve cezalandırılması gerekir ki bunun hukuken kabulü mümkün değildir.

Sanık ...’ın Aşkale Çimento Fabrikaları A.Ş’nin genel müdürü (CEO) su konumunda olduğu, Aşkale Çimento Fabrikaları A.Ş.'nin beş adet fabrikadan müteşekkil bulunduğu, döner fırın içindeki tuğlaların sökümü esnasında oluşan kazanın Aşkale’deki fabrikada meydana geldiği, kazada biri mühendis, biri işçi iki kişinin öldüğü, kazanın meydana geldiği fabrikada genel müdür olan sanık ...’ın maiyetinde sırasıyla bir işletme müdürü, bir üretim şefi, bir döner fırın mühendisi ve bir ustabaşı bulunduğu, bunlardan ustabaşı ve mühendisin vefat ettiği, işletme müdürü ve üretim şefinin kusuru nedeniyle tecziyelerine karar verildiği izlenmiştir.

Dairemizin istikrarlı kararlarında da zikredildiği üzere üst işveren veya vekilinin meydana gelen kazalardan sorumlu tutulabilmesi için iş güvenliği ve iş sağlığını koruyacak ve takip edecek alt kadroları oluşturmama şartı aranmaktadır. Eğer bu şartlar gerçekleşmiş ama bu birimlerce hazırlanan raporlar ya da uyarılar dikkate alınmaması nedeniyle kaza meydana gelmiş ise ancak bu halde işveren ya da vekilinin sorumluluğuna gidilmektedir.

Olayımızda işverenin kusursuz sorumluluğu dikkate alınarak ölenlerin yakınlarının zararının giderilmesi yoluna gidilmesi gerekirken sürekli ceza hukukunun alanının genişletilmesi ceza hukuku felsefesine de aykırılık oluşturmaktadır.¹

Yönetim Kurulu Üyesi Fabrika Müdürü Görevlendirmişse Sorumlu Olmaz#

1- Sanık ... hakkındaki beraat hükmüne yönelik temyiz itirazlarının incelenmesinde;

Sanık ...’ün, ... ... A.Ş.nin Genel Müdürü ve Yönetim Kurulu Üyesi olduğu ve olayın meydana geldiği fabrikaya yetkili ve ehil olan kimya mühendisi sanık ...’ı sorumlu müdür olarak ataması nedeni ile meydana gelen kaza olayı bakımından işin denetim ve gözetim sorumluluğunun sanık ...’e ait olduğu, sanığa yüklenebilecek bir kusur bulunmadığı, sanığa yönelik mahkemenin beraat kararının oluş ve dosya kapsamına uygun olduğu anlaşılmakla,

Yapılan yargılama sonunda, yüklenen suç açısından sanığın taksirinin bulunmadığı, gerekçeleri gösterilerek mahkemece kabul ve takdir kılınmış olduğundan, katılan vekilinin, kusura ilişkin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddiyle, beraate ilişkin hükmün isteme aykırı olarak ONANMASINA,²

Yönetim kurulu başkanı yetkin olmayan şantiye şefi görevlendirmişse sorumlu olur#

Olay tarihinde, ölenin ...... İnşaat Mühendislik Anonim Şirketi'ne ait inşaatın 5. katında korkuluksuz platform kenarında bulunan denge konumu bozuk el arabası üzerine çıkarak vinç halatının ucundan seyyar elektirik kablosunu almak için uzandığı esnada 15 metre yükseklikten el arabası ile beraber düşerek öldüğü olayda, taksirle öldürme suçundan anılan şirketin yönetim kurulu başkanı M..S.. T..hakkında dava açıldığı ve yapılan yargılama sonunda, üç iş güvenliği uzman bilirkişi tarafından düzenlenen heyet raporunda, iş kazalarını önleme anlamında risk analizi yapılmadığı, çalışanların risk ve tehlikelere karşı eğitilmediği, alandaki çalışmaların denetimini ehil olmayan kişilere terk edilmesi ile olayda şirket yönetim kurulu başkanı M..S..T.. ve yönetim kurulu başkan yardımcısı S.. T..'ın asli kusurlu olduklarının belirtilmesi ile M.. S..T.. atılı suçtan mahkumiyetine hükmedilip, karar ile birlikte S.. T.. hakkında ise Cumhuriyet savcılığına suç duyurusunda bulunulduğu Konya Cumhuriyet Başsavcılığınca sanık hakkında taksirle öldürme suçundan dava açılmış ise de; sanığın aşamalarda anılan şirketin aile şirketi olmasından dolayı hissesinin bulunduğunu, olay tarihinde resmiyette yönetim kurulu başkan yardımcısı olduğunu, şirketin ara hizmetlerinde görevli olduğunu beyan ettiği, dosya kapsamı ile de bu beyanın doğrulandığı anlaşılmakla; Konya 1. Asliye Ceza Mahkemesi'nin 20.05.2010 tarih 2008/1150 esas ve 2010/384 karar sayılı dosyası ile inşaatta, ilkokul mezunu olup, fenni yeterliliğe sahip olmayan Y. Ç.. şantiye şefi olarak görevlendiren şirket yönetim kurulu başkanı M..S.. T... olaydan sorumlu tutulduğu anlaşılmakla, yönetim kurulu başkan yardımcısı olmak dışında herhangi bir görev ve yetkisi bulunmayan sanığın sorumluluğuna gidilemeyeceği gözetilmeksizin yazılı şekilde mahkumiyetine karar verilmesi,İsabetsiz olup, sanık müdafinin temyiz itirazları bu itibarla yerinde görüldüğünden, hükmün bu sebepten dolayı 5320 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca halen uygulanmakta olan 1412 sayılı CMUK'un 321. maddesi gereğince isteme aykırı olarak BOZULMASINA, 19.10.2015 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.³

Yönetim Kurulu Üyesi İş Güvenliği İle İlgili Görevlendirmeleri Yapmışsa Sorumlu Olmaz

Sanık ... ’ın asıl işveren ...A.Ş.'nin Yönetim Kurulu Başkanı, sanık ...’nın ...şirketi Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı, sanık ...’ın ...şirketi Yönetim kurulu üyesi, ...’ın ve ...’ın ise yönetimde imza yetkisi olmayan şirket ortağı olarak şirkette görev yaptıkları;

HES tünel inşaatını yapı-denetim firması tarafından denetlenmesi işinin “Irmak HES Regülatörü Denetimi Hizmet Sözleşmesi” ile ... şirketi tarafından... yapı denetim Ltd.şirketine verildiği, sözleşmenin 9.15. maddesinde “İnşaat alanında işçi sağlığı ve iş güvenliği ile çevre sağlığı ve güvenliğinin korunması için yürürlükteki mevzuata uygun olarak gereken tedbirlerin alınıp alınmadığını kontrol eder. Eksiklikler tespit etmesi durumunda, yatırımcıdan bu eksiklikleri on gün içinde gidermesinin ister. Giderilmemesi halinde takip eden üç iş günü içerisinde durumu SYDF (Su Yapı Denetim Firması)’na bildirir.” hükmüne yer verildiği, yine sözleşmenin 12. maddesinde SYDF (Su yapı denetim firması)’nin görevlendireceği mühendislerden oluşan 8 denetim elemanları arasında bulunan maden mühendisi sanık ...’nun “İnşaat kontrollüğü” ile görevlendirildiği, dosya içerisinde yer alan ifadelerden, sanık ...’ın asıl işveren adına tünel inşaatını denetlemek, malzeme teminini sağlamak, iş sağlığı ve güvenliği kurallarına uyulup uyulmadığını denetlemek ve uyulmaması halinde asıl işverene bilgi vermek, işin projeye uygun yapılıp yapılmadığını denetlemek ve Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği ile denetçilere verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü olduğu; DSİ’den gelen 17.03.2021 tarihli yazıda belirtildiği üzere iş kazasının olduğu Hidro Elektrik Santrali tünel inşaatının, EPDK tarafından verilen üretim lisansı ile projenin sahibi olan ...Elektrik Üretim A.Ş tarafından anahtar teslim olarak ... İnşaat Ltd. Şt.’ne verildiği, inşaatın proje sahibi olan sanıkların, iş sağlığı ve güvenliği bakımından gerekli görevlendirmeleri yapmış olmaları nedeni ile kendilerine kusur atfedilemeyeceğinden, meydana gelen iş kazasında kusuru bulunmayan sanıklar hakkında verilen beraat kararında bir isabetsizlik bulunmamaktadır.⁴

Yönetim Kurulu İş Güvenliği İle İlgili Görevlendirme Yapmış Fakat Tebliğ Etmemişse Sorumlu Olur

Dairemizin 30.06.2015 tarihli 2014/15298 Esas, 2015/12210 sayılı ilamı ile mahkemece sanık hakkında kurulan hükmün ‘’Sanığın, yönetim kurulu başkan yardımcısı olduğu Osmaniye ili Sanayi Bölgesinde faaliyet gösteren ... Tekstil Sanayi Ticaret Anonim şirketine ait montaj- tahmil-tahliye-üretim işlerini yapacak işçilerin temini için temyize gelmeyen sanık ...'in sahibi olduğu ... Tekstil Hizmetleri şirketi ile sözleşme imzaladığı, taşeron firma çalışanı ölen ...'in, sözleşme gereğince ... Tekstil Sanayi Ticaret Anonim Şirketine ait depoda kamyon kasasına iplik yüklemesi yaptığı esnada kamyondan düşmesi sonucu öldüğü olayda, dosya içerisinde bulunan 13.01.2012 tarihli bilirkişi raporunda yerine göre, iskele kurulması, çalışma yerine geçici platform yapılması, sepetle çalışılması, emniyet halatı çekerek emniyet kemeri kullandırılması, seyyar platformlu merdiven kullanılması, teleskopik çalışma platformu kullanılması gibi önlemler alınarak çalışılması gerektiği nedeniyle sanığa kusur yüklendiği ve bu nedenle sanık hakkında mahkumiyet hükmü kurulmuş ise de;

Dosyada mevcut 30.06.2009 tarihli sözleşmenin 3-6. ve 3. maddeleri gereğince, iş güvenliği mevzuatı bakımından tüm önlemleri almakla sorumlu taşeron firmanın sorumlu olduğunun belirtildiği, 27 Temmuz 2011 tarihli ticaret sicil gazetesinde yayınlanan ... Tekstil Sanayi Ticaret Anonim Şirketinin 01.07.2011 tarih ve 12 sayılı yönetim kurulu kararı ile, Ceyhan merkez ve Osmaniye Organize sanayi Bölgesinde kain şubesi altında kurulu bulunan bütün işletmelerin tamamında tek başına ve tam yetkili olarak tekstil mühendisi ...'in yönetim kurulunun mali iş ve işlemleri hariç olmak üzere yönetim kurulu uhdesinde bulunan işçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili mevzuatta öngörülen önlemleri almak ve uygulamak dahil olmak üzere yetkilendirildiği, yine anılan yönetim kurulu kararı ile ... ile birlikte tam yetkili olarak makine mühendisi ...'nın işçi sağlığı ve iş güvenliği müdürü olarak atanmasına karar verildiğinin anlaşılması karşısında, ... ve ... hakkında taksirle adam öldürme suçundan dava açılması sağlanıp açılacak davanın bu dava dosyası ile birleştirilerek sonucuna göre sanıkların hukuki durumunun takdir ve tayini gerektiği gözetilmeksizin, eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi,‘’ gerekçesiyle bozulduğu, mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılamada, ... ile ... haklarında iddianame düzenlenerek dava açıldığı ve açılan davanın iş bu dosya ile birleştirilerek yargılamaya devam olunduğu, sanık ...’in aşamalarda verdiği beyanlarında, ... firmasında, tekstil teknikeri ve yurt dışından alınan makinelerle ilgili yabancı dilinin olması nedeniyle danışman olarak çalıştığını, kendisine anılan genel kurul kararına ilişkin herhangi bir bilgilendirmenin veya tebligatın yapılmadığını beyan ettiği, sanık ...’nın aşamalarda verdiği beyanlarında, ... firmasında, 2008 yılından 2012 yılında kadar 1 nolu open-end işletmesinde, işletme şefi olarak çalıştığını, olay tarihinde iş güvenliği ve sağlığı konusunda sorumluluğu bulunmadığını beyan ettiği anlaşılmakla,

01.07.2011 tarihli yönetim kurulu kararında, tüm kararların ilgililerine tebliğ edilmesine oybirliği ile karar verildiği halde ... firması tarafından mahkemeye cevaben yazılan 11.04.2019 tarihli yazı içeriğinden, anılan kurul kararının sanıklara tebliğ edildiğine dair belge ve evrakın bulunmadığının bildirildiği yine ... firması tarafından düzenlenen 17.11.2015 tarihli yazıda, sanık ...’nın ... firmasında 25.07.2008 tarihinden 07.06.2012 tarihine kadar 1 nolu Open-End adlı işletmede işletme şefi olarak çalıştığının belirtilmesi karşısında, temyize gelmeyen ve haklarında beraat kararı verilen sanıklar ... ile ...’nın olayın meydana gelmesini önlemede sorumluluklarının bulunmadığı,⁵

Yönetim Kurulu Üyeleri Yetkin Kişi Görevlendirmemişse Ve Resmi Olarak Görevlendirmemişse Sorumlu Olur

bilirkişi raporuna göre davaya konu iş kazasının, ölen işçinin çalıştığı ikinci katta korkuluk bulunmaması, güvenlik ağı kurulmaması ve çalışanlara kişisel koruyucu donanım verilmemesi olduğunun belirtildiği, belirtilen bina işinin işvereninin ... Konut Yapı Kooperatifi olduğu, yönetim kurulu başkan ve üyelerinin ağır ve tehlikeli sınıfta yer alan bu iş yerinde çalışacak personele iş güvenliği eğitimi verilmesi zorunluluğu olduğu ancak ölen işçiye iş güvenliği eğitimi verilmediği, ölen işçiye kişisel koruyucu donanım verilmediği, İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği gereğince yaptırması gereken risk değerlendirmesini yaptırmadığı, tehlikeli ve çok tehlikeli gruptaki işlerde mesleki eğitim belgesi olmayanların çalıştırılması yasak iken mesleki eğitimi olmayan öleni işte çalıştırarak kaza olayı sebebiyle asli kusurlu olduğunun, yapı mütaehhiti olarak bildirilen ...'ın kendisine bilgi verilmeksizin dış cephe boya işlerinin kooperatif tarafından başkaca kişilere verildiği ve sanık ... ile kaza olayı arasında hiç bir bağlantı bulunmadığından ...'ın kusursuz olduğu, şantiye şefi olduğu bildirilen ... açısından ise şantiye şefliği görevinden ayrılmasına rağmen istifa dilekçesini belediyeye bildirmemesi sebebiyle tali oranda kusurlu sayılması gerektiğinin belirtildiği, tüm dosya kapsamına göre bina inşaatının yapımı hususunda

kooperatif ile müteahhitlik sözleşmesi imzalayan Kağan Limited Şirketinin müdürü ...'ın bilgisi dışında binanın boya işlerinin işveren kooperatif tarafından sanık ...'a sözlü olarak verildiğinin anlaşıldığı, ayrıca sanıklar tarafından şantiye şefi olarak bildirilen ...'nun resmi olarak kayıt altına alınmamakla birlikte suç tarihinde kazanın gerçekleştiği inşaat işinde fiili olarak şantiye şefliği görevini yerine getirmediği, bu hususun kooperatifte denetim kurulu yedek üyesi olan ve inşaat işinin yürütümü ile fiili olarak ilgilenen ...'in beyanları ile sabit olduğu, ...'in fenni yeterliliğe sahip teknik bir kişi olmaması sebebiyle, yönetim kurulu başkan ve üyesi olan sanıkların işin yürütümünü sözlü şekilde fiilen ...'e devretmelerinin kendilerini sorumluluktan kurtaramayacağı, meydana gelen kaza olayından yönetim kurulu olarak sanıkların sorumlu sayılması gerektiği, bu nedenle sanıklar ..., ... ve ...'ın işveren sıfatları gereğince gerekli iş güvenliği önlemlerini alınmasını sağlamadan çalışılmasına izin verilmesi suretiyle meydana gelen kazada asli oranda kusurlu oldukları ve mahkumiyetlerine karar verilmesi gerekirken,⁶

Yönetim Kurulunda Görev Dağılımı Yoksa Hepsi Birlikte Sorumlu Olur

hidrojen sülfür, metan v.s gibi zehirli gazların birikmesini önlemek üzere dengeleme havuzu kuyusunda cebri aspirasyon tesisi kurdurulmaması, bu zehirli gazların tehlikeli konsantrasyonda olup olmadığının ölçülmesi için hava kalitesini ve bu gazları ölçen bir cihaz alınmaması, çalışanların kişisel koruyucu malzeme olarak gaz maskelerini kullanıp kullanmadıklarını denetlememesi nedeniyle yönetim kurulu olarak kendi aralarında ayrıca bir görevlendirme bulunmayan, sitenin sorunlarıyla yönetim kurulu olarak hep birlikte ilgilenen sanıkların tali kusurlu olduğunun belirlendiği,⁷