Somut olayda, üretim aşamalarında davalı ... Genel ......lüğü tarafından bedelsiz olarak yükleniciye bırakılan makine ve teçhizatların da kullanılması, davalı ... Genel ......lüğü'nün kendisine sunulan iş programını veya projeyi yeterli bulunmaması halinde tespit edilen noksanlıkların davalı tarafından verilen süre içerisinde giderilmesi zorunluluğu, yüklenicinin çalıştıracağı işletme ......ü, proje ......i, vardiya daimi nezaretçisi, teknik nezaretçinin en az sayısı ve meslek kıdeminin davalı idare tarafından belirlenmesi, idarenin, uygunsuz davrandığı, görevlerini yerine getirmekte yetersiz olduğu kanısında olduğu veya işyerinde çalıştırılmasında sakınca gördüğü her kademe ve nitelikteki elemanların iş başından ve işyerinden uzaklaştırılmasını isteyebilmesi gibi tespitler karşısında anahtar teslimi olarak kabul edilemeyecek bir sözleşme ile kendisine olağan denetim sınırlarını aşacak şekilde yetkiler tanınmış olan davalı ... Genel ......lüğü'nün 4857 sayılı yasa’nın 2. maddesi gereğince asıl işveren, diğer davalı ....'nin ise alt işveren olarak kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bunun yanında, gerek mülga BK’nun 47 ve gerekse yürürlükteki 6098 sayılı TBK’nun 56. maddesinde......in bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene veya ölenin yakınlarına manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verebileceği öngörülmüştür.......in manevi zarar adı ile zarar görene veya ölenin yakınlarına verilmesine karar vereceği para tutarı adalete uygun olmalıdır. Hükmedilecek bu para, zarara uğrayanda manevi huzuru doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer bir fonksiyonu olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi, mamelek hukukuna ilişkin zararın karşılanmasını da amaç edinmemiştir. O halde, bu tazminatın sınırı onun amacına göre belirlenmelidir.
Manevi tazminat davalarında, gelişmiş ülkelerde artık eski kalıplardan çıkılarak caydırıcılık unsuruna da ağırlık verilmektedir. Gelişen hukukta bu yaklaşım, kişilerin bedenine ve ruhuna karşı yöneltilen haksız eylemlerde veya taksirli davranışlarda tatmin duygusu yanında caydırıcılık uyandıran oranlarda manevi tazminat takdir edilmesi gereğini ortaya koymakta; kişi haklarının her şeyin önünde geldiğini önemle vurgulamaktadır.
Bu ilkeler gözetildiğinde; aslolan insan yaşamıdır ve bu yaşamın yitirilmesinin yakınlarında açtığı derin ızdırabı hiçbir değerin telafi etmesi olanaklı değildir. Burada amaçlanan sadece bir nebze olsun rahatlama duygusu vermek; öte yandan da zarar veren yanı da dikkat ve özen göstermek konusunda etkileyecek bir yaptırımla, caydırıcı olabilmektir.(HGK 23.6.2004, 13/291-370)
Manisa ili ...... ilçesinde bulunan ...... yeraltı maden ocağında 13/05/2014 tarihinde meydana gelen yargılamaya konu iş kazasının 301 kişinin ölümüne ve 486 kişinin yaralanmasına yol açtığı, son yüz yılın en büyük iş kazalarından birisi olan bu iş kazasının yalnızca iş kazasına uğrayanlarda veya kazalıların yakınlarında değil toplumun genelinde derin bir üzüntü meydana getirdiği, bu kapsamda ...... maden kazası gibi toplumu derinden etkileyen facialarda ile hüküm altına alınan manevi tazminat tutarları değerlendirilirken manevi tazminatın caydırıcılık unsurunun öne çıkması gerektiği kabul edilmelidir.
Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında, dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere ve özellikle ölenin olayda hiç kusurunun bulunmadığının anlaşılıp kaza olayının meydana gelmesinde kusuru bulunanlar arasındaki kusur dağılımının kendi aralarında görülmesi muhtemel rücu davasında yeniden değerlendirilmesinin mümkün bulunmasına göre davalı TKİ vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davalı ... Genel ......lüğü'ne yükletilmesine, 05/03/2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.1
Sözleşmede Sorumluluk Yüklenmiş Olsa Dahi Asıl İşveren Sorumlu Olabilir#
her ne kadar 30.06.2009 tarihli sözleşmenin 3-6. ve 3. maddeleri gereğince, iş güvenliği mevzuatı bakımından tüm önlemleri almakla taşeron firmanın sorumlu olduğu ve sosyal güvenlik kayıtlarında ölenin taşeron firma çalışanı olduğu belirtilmiş ise de; ... şirketi tarafından ölene, 10.01.2009 - 20.01.2009 tarihleri arasında süresi 60 saat olan iş güvenliği eğitimine katılması sonucu iş güvenliği eğitim sertifikası verilmesi, temyize gelmeyen sanık ... ’ın ... firmasında puantör olarak çalıştığı ve kaza tarihinde saat 18.00 sıralarında ambar bölümünde işçilere iplik çuvallarını taşıtarak kamyona yüklettiği şeklindeki ifadesi karşısında, anılan çalışmayı sahada fiilen iki şirketin birlikte gerçekleştirdiği anlaşılmakla, sanığın yükleme anında gerekli önlemlerin alınmasını, iş güvenliği ve sağlığı kurallarına uygun biçimde yükleme yapılmasını sağlamayarak bir kişinin ölümüne kusurlu hareketi ile neden olduğu anlaşılmakla,
Asıl İşveren de İş Kazasından Sorumlu Olur#
Yerel Mahkemece, dosyada mevcut belge ve bilgiler, soruşturma ve kovuşturma evrelerinde alınan beyanlarla birlikte dikkate alınarak yapılan değerlendirmede; ... Merkez isimli firmada işçi olarak çalışan ...'un yapımı devam eden ... Oto Parça Fabrikasının ... inşaatı işini yaptığı esnada yüksekten düşmesi sonucu öldüğü, ... Merkezi isimli işyerinin sahibi (temyiz dışı) ... hakkında yürütülen yargılama esnasında alınan bilirkişi heyet raporunda ... ile birlikte asıl işveren konumundaki ... Çelik Yapı San. Tic. Ltd. Şti. mesul müdürünün de kusurlu olduğunun mütalaa edilmesi üzerine suç duyurusunda bulunulduğu, yapılan soruşturma neticesinde ... Çelik firmasının suç tarihinde sorumlu müdürü sanık ... ve ... Çelik Şirketinin olayın meydana geldiği ... fabrikasındaki inşaat şantiye şefi ve sorumlu müdürü (temyiz dışı) sanık ... hakkında dava açıldığı, yapılan yargılama neticesinde; ... Çelik isimli şirket sorumlusu ...'nun işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli önlemleri aldırmadığı, gerekli organizasyon ve denetimi yaptırmadığı anlaşıldığından asli kusurlu olduğu kabul edilerek TCK'nın 85/1. Maddesi uyarınca mahkumiyetine karar verilmiştir. ... Çelik yetkilisi sanık ...'nun olayın meydana geldiği ... Oto Fabrikası için görevlendirdiği şantiye şefinin lise mezunu - teknisyen statüsünde olduğu anlaşıldığından, hakkında verilen mahkumiyet kararında isabetsizlik görülmemiştir.2
Sözleşmede Asıl İşverene Kontrol Denetim Yetkisi Verilmişse Sorumludur#
Dosyada mevcut asıl işveren şirket ile alt işveren şirket arasında imzalanan sözleşmede, asıl işverenin işin devamı süresince yetkilendirdiği elemanları tarafından alt işverenin yapmış olduğu işlerin sürekli kontrol edileceğine ilişkin hükümlere yer verilmiş olup bu kapsamda, alt işverenin iş yerinde iş güvenliği önlemlerini alıp almadığını denetlemek ve bu önlemlerin alınmasını sağlamakla yükümlü olan asıl işverenin şirket müdürü olan sanık ... ile şirketin inşaat sahasında görevli şantiye şefi olan sanık ...'ın dosyada mevcut bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere kusurlu oldukları anlaşılmakla;3
Kaynaklar