İşe iade ve alacak davası açılması#
2-İşçi feshin geçersizliği isteminde bulunduğu davadan başka, kıdem ve ihbar tazminat istemi ile bir dava da açmış bulunabilir. Bu durumda, feshin geçersizliğine ilişkin dava bekletici mesele yapılmalıdır. Feshin geçersizliğine karar verilmesi ve işçinin işverene başvurması üzerine işe başlatılması veya başlatılmaması halinde, davaya konu fesih ortadan kalktığından, feshe bağlı alacaklar reddedilmeli, feshin geçerli sebebe dayandığı veya geçersiz kabul edilmesine rağmen, işçinin başvurmaması sebebi ile geçerli hale geldiği durumda ise koşulları olduğu takdirde feshe bağlı alacaklar kabul edilmelidir.
Somut uyuşmazlıkta; davacı işçi, 09.12.2011 tarihinde feshin geçersizliği talebi ile işe iade davası açmıştır. İşe iade davasından 14 gün sonra 23.12.2011 tarihinde açtığı bu dava ile de kıdem, ihbar tazminatları, yıllık izin ücretini ve diğer işçilik alacaklarını davalı işverenden talep etmiştir. İşe iade davası açılmakla davacı tarafından feshin geçerliliği askıya alınmış olup, işe iade davası sonrasında davalı işveren işçiyi süresinde başvuruya rağmen 21.03.2013 tarihi itibariyle işe başlatmadığından feshe bağlı alacaklardan olan kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin ücretinin talep edilebilme koşulunun dava tarihinde bu sebeple gerçekleşmediği ve bu alacaklar açısından "erken açılan dava" söz konusu olduğu anlaşılmaktadır.
Bu sebeple, mahkemece davacının kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin ücreti alacaklarını talep etmesinde dava tarihi itibari ile hukuki yarar bulunmadığından usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde bu alacakların kabulüne karar verilmesi hatalıdır.1
İşe iade davası sırasında iş akdi askıda olduğu için kıdem ve ihbar tazminatı isteğine dair dava açılamaz. Eldeki alacak davasında dava 18/10/2016 tarihinde açılmış olup davanın açılma tarihi itibariyle işe iade davasının da henüz kesinleşmemiş olduğu anlaşılmıştır. Her dava açıldığı tarihteki şartlara göre değerlendirilmesi gerektiğinden iş akdinin askıda olduğu dönem içerisinde açılan kıdem ve ihbar tazminatı talepli davanın, dava tarihi itibariyle dava şartları oluşmadığından usulden reddi gerekirken kabulü hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.2
İşe iade alacak ilişkisi#
23. Bu noktada feshin geçersizliğinin tespiti ve işe iade davasında verilen ret kararının kıdem ve ihbar tazminatlarına etkisini açıklamakta yarar vardır.
24. Feshin geçersizliğinin tespiti ve işe iade davasında, mahkemece iş sözleşmesinin işveren tarafından 4857 sayılı İş Kanunu’nun 25. maddesindeki nedenlerle haklı olarak feshedildiği ve bu sebeple işe iade talebinin reddine karar verildiği takdirde, işe iade davasında feshin haklı nedene dayandığının kabulü yönündeki bu kesin tespit, aynı vakalara dayanılarak kıdem ve ihbar tazminatlarının talep edildiği alacak davasında, unsur etkisi nedeni ile kuvvetli delil olarak kabul edilmeli ve kıdem ile ihbar tazminatlarının reddine karar verilmelidir.
25. İşe iade davasında mahkemece feshin açıkça haklı nedene değil de, geçerli nedene dayandığı tespit edilmiş ise, yine unsur etkisi nedeniyle bu kez feshin haklı nedene dayanmadığına ilişkin tespiti, kesinleştiğinden işçinin kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazandığı kabul edilmelidir.
26. Ancak her haklı fesin aynı zamanda geçerli fesih olduğundan, işe iade davasında mahkemece kesin bir tespit yapılmaksızın feshin geçersizliği ile işe iade davasının reddine karar verildiği takdirde burada unsur etkisi ile kuvvetli delilden söz edilemeyeceğinden kıdem ve ihbar tazminatlarının talep edildiği alacak davasında toplanacak delillere göre feshin haklı nedene mi yoksa geçerli nedene mi dayandığı değerlendirilerek bir sonuca varılmalıdır.3
İşe iade ve alacakların yakın zamanda açılması#
İşçi feshin geçersizliği isteminde bulunduğu davadan başka, kıdem ve ihbar tazminat istemi ile bir dava da açmış bulunabilir. Bu durumda, feshin geçersizliğine ilişkin dava bekletici mesele yapılmalıdır. Feshin geçersizliğine karar verilmesi ve işçinin işverene başvurması üzerine işe başlatılması veya başlatılmaması halinde, davaya konu fesih ortadan kalktığından, feshe bağlı alacaklar reddedilmeli, feshin geçerli sebebe dayandığı veya geçersiz kabul edilmesine rağmen, işçinin başvurmaması sebebi ile geçerli hale geldiği durumda ise koşulları olduğu takdirde feshe bağlı alacaklar kabul edilmelidir.
Somut uyuşmazlıkta; davacı işçi, 09.12.2011 tarihinde feshin geçersizliği talebi ile işe iade davası açmıştır. İşe iade davasından 14 gün sonra 23.12.2011 tarihinde açtığı bu dava ile de kıdem, ihbar tazminatları, yıllık izin ücretini ve diğer işçilik alacaklarını davalı işverenden talep etmiştir. İşe iade davası açılmakla davacı tarafından feshin geçerliliği askıya alınmış olup, işe iade davası sonrasında davalı işveren işçiyi süresinde başvuruya rağmen 21.03.2013 tarihi itibariyle işe başlatmadığından feshe bağlı alacaklardan olan kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin ücretinin talep edilebilme koşulunun dava tarihinde bu sebeple gerçekleşmediği ve bu alacaklar açısından "erken açılan dava" söz konusu olduğu anlaşılmaktadır.
Bu sebeple, mahkemece davacının kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık izin ücreti alacaklarını talep etmesinde dava tarihi itibari ile hukuki yarar bulunmadığından usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde bu alacakların kabulüne karar verilmesi hatalıdır.4
İşe İade davası güçlü delil niteliğindedir#
Somut olayda davacı hakkında suç duyurusunda bulunulması üzerine ... 1. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2017/335 esas 2018/192 karar sayılı dosyasında davacının Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 223/2-e maddesi uyarınca beraatine karar verildiği görülmüştür.
Bunun yanında davacı tarafça 06.11.2015 tarihinde davalıya karşı işe iade davası açılmış, ... 39. İş Mahkemesi'nin haklı fesih sebebi ile davanın reddine dair verdiği karar davacı tarafça istinaf edilmiş, ... Bölge Adliye Mahkemesi 9.Hukuk Dairesi'nin 2017/439 esas 2017/386 karar sayılı ilamı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, davacının temyizi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 22.Hukuk Dairesi'nin 2017/33232 esas 2017/11770 karar sayılı ilamı ile anılı Bölge Adliye Mahkemesi kararı onanmıştır.
Feshin geçersizliğini tespiti ile işe iadenin talep edildiği davalarda verilen kararlar, daha sonra açılabilecek ihbar ve kıdem tazminatı talep edildiği davalarda kesin hüküm oluşturmasa da, kuvvetli delil olarak değerlendirilmelidir. İçtihatlar bu yönde istikrar kazanmıştır.
Yukarıda anılı işe iade davasında Mahkemece davacının feshe konu eylemlerinin haklı fesih sebebi oluşturduğu tespit edilmiştir. Sözü edilen karar kesinleşmiş olmakla ve davacının daha sonra ihbar ve kıdem tazminatı istekleri için açtığı davada aynı vakıalara dayanılmakla işe iade davasında verilen bu kararın unsur etkisinden söz edilir. Mahkemece davacının kıdem ve ihbar tazminatına yönelik taleplerinin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.5
Taraflar#
Kapıcıların işvereni#
Davalı işverenlikte konut kapıcısı görevinde çalışan davacının davayı “Yönetim” adına açmasında usule aykırılık bulunmamaktdır.
Ancak, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 20/a maddesi uyarınca, Mahkeme hükmünde işçilik alacaklarının “kat maliklerinden eşit olarak tahsil edileceğinin” açıkça belirtilmemesi hatalıdır.6
Kaynaklar