İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dava konusu 2023/206098 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Dava Şartı Arabuluculuk Anlaşma Belgesi'nde; uyuşmazlığın "işe iade, işe başlatmama, boşta geçen süre, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve işçilik alacakları" şeklinde belirtildiği, arabuluculuk sürecinin 04.09.2023 tarihinde başladığı ve 07.09.2023 tarihinde bittiği, tutanağın düzenlendiği yerin arabulucunun bürosu olduğu, "... Taraflar müzakereler sonucunda anlaşmaya varmışlardır. Başvurucu, kıdem tazminatı için 91.440,04 TL, ihbar tazminatı alacağı için 50.153,63 TL olmak üzere 141.593,67 TL bedelin ödenmesi durumunda çalıştığı tüm döneme ilişkin olarak işe iade, işe başlatmama, boşta geçen süre, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve tüm işçi alacakları kalemlerini aldığını ve işveren şirketten başkaca bir hak ve alacağının kalmayacağını, ilgili şirketi ibra ettiğini beyan etti. ..." şeklinde açıklama içerdiği ve taraflarca imza edildiği, süreçte düzenlenen "Dava Şartı Arabuluculuk Belirleme Tutanağı", İş Davalarında Dava Şartı Arabuluculuk Formu", "Son Oturum Tutanağı", "Dava Şartı Arabuluculuk Anlaşma Belgesi" başlıklı tüm belgelerde davacının imzasının yer aldığı ve hiçbirinde şerh bulunmadığı, buna göre yasal şartların sağlanmış olduğu, iddia edilenin aksine somut olayda tarafların işçinin tekrardan işe başlatılması konusunda uzlaşması söz konusu olmadığından 4857 sayılı İş Kanunu’nun (4857 sayılı Kanun) 21/7 hükmü uyarınca, işçinin işe başlatılmaması durumunda işe başlatmama tazminatının arabulucu tarafından belirlenmesinin gerekmediği, arabulucunun tarafsız olmadığı yönünde iddiada bulunulmuş ise de Nazilli Arabuluculuk Bürosu tarafından gönderilen konuya dair müzekkere yanıtı ve eklerine göre davalı Şirketin 2023 yılında 97 defa arabuluculuk sürecine katıldığı, bunun 18 dosyasında dava konusu tutanağı düzenleyen arabulucu Avukat S.K’nın görev aldığı, geriye kalan 79 dosyada farklı isimlerde arabulucuların görev yaptığı, söz konusu arabulucunun 03.09.2022-21.09.2023 tarihleri arasında toplam 21 arabuluculuk sürecini yönettiği, davacının iş sözleşmesinin son bulduğu 2023/09 döneminde yalnızca davacının arabuluculuk sürecinin yönetildiği, aynı zamanda avukat mesleğini de ifa eden arabulucunun davalı Şirketle vekâlet ilişkisi olduğu gibi bir hususun iddia edilmediği, bu sayısal veriler dikkate alındığında davalı Şirketle arabulucunun işbirliği hâlinde hareket ettiklerine dair bir husus ispat edilemediği, davacının irade fesadı konusunda dayandığı ve dinlettiği tanıklarının olaya dair görgüye dayalı beyanda bulunamadıkları, kaldı ki davacının üniversite mezunu bir mühendis ve iş tecrübesine sahip bir birey olarak kendi iradesi dışında arabulucuya başvurulması ya da arabuluculuk tutanağı imzalatıldığı iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğu, 08.02.2024 tarihli isticvap beyanında da arabuluculuk görüşmeleri sırasında arabuluculuk ofisinde olduğu sırada avukat olan ağabeyi ile telefonda görüştüğüne ilişkin beyanı da dikkate alındığında, davacının irade fesadı ve gabine ilişkin iddiasının ispat edilemediğine kanaat getirildiği gerekçeleriyle ihtiyari arabuluculuk anlaşma belgesinin iptali talebinin reddine karar verilmiştir.1
Yargıtay söz konusu yerel mahkeme kararını onamıştır.
Toplu arabuluculuk yapılması gerecek bir çıkış olmaması, iş sözleşmesi devam ederken arabuluculuk yapılması#
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tanık anlatımlarından EYT'den yararlananların işyerindeki toplantı salonuna çağrıldığı, davacı ve diğer kişilerin toplu olarak arabulucunun yanına gittikleri, arabuluculuk görüşmesine gidildiğinde arabuluculuk tutanağının imzalattırıldığı, arabulucunun işveren tarafından belirlendiği, davacıya süreç ve içerik ile ilgili herhangi bir bilgilendirme yapılmadığı, tek yanlı şekilde davalı işverenin emir ve talimatı ile hazırlanıp iş sözleşmesi devam ederken davacıya imzalattırılan arabuluculuk tutanağı ve sürecin arabuluculuk ilke ve kurallarına aykırı düştüğü, tutanağın iş sözleşmesi devam ederken yani davalı işverenin emir ve talimatı altında çalışırken işten çıkışının yapıldığı tarihte düzenlenmiş olması, arabuluculuk görüşmesinin davalı işveren nezdinde yapılması, davalı tanığının dahi arabuluculuk görüşmesine iki kişi girdiklerini beyan etmesi, toplu bir şekilde sürecin ilerletildiği gibi hususlar dikkate alındığında, davaya konu sürecin, tarafların eşitliği, arabulucunun tarafsızlığı ve gönüllülük ilkelerine aykırı şekilde yürütüldüğü, sonuç itibarıyla davaya konu arabuluculuk tutanağının 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 3, 9 ve 11. maddelerine aykırı olarak düzenlendiği gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf itirazının kabulü İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.2
Toplu arabuluculuk ve İrade fesadı#
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı tanıkları .... ve ...'nın beyanları, asıl işveren farklı olmakla birlikte alt işvereni işbu dosyanın davalısı olan ... ile aynı olan, aynı konuda açılmış tespit davalarında işçilerin iradelerinin fesada uğratılarak ihtiyari arabuluculuk tutanaklarının tutulduğu gerekçesiyle İlk Derece Mahkemelerince verilen kabul kararlarının istinaf ve temyiz denetiminden geçerek onandığı, işbu dosyada da davacı ile beraber birçok işçinin görüşmeye çağrıldığı, görüşme esnasında, görüşmenin arabuluculuk toplantısı olduğunun bildirildiği, arabulucunun telefonla toplantıya katıldığı, toplantıya katılan davacı ve diğer işçilere "Alacağın bu kadar, ya bunu kabul edersin, ya da mahkemeye gidersin." denildiği, ihtiyari arabuluculuk tutanağındaki imzaların davacının gerçek iradesinin yansıtmadığı, usulüne uygun ihtiyari arabuluculuk görüşmesi yapılmadığı, davacının iradesinin fesada uğratılarak ihtiyari arabuluculuk tutanaklarının imzalatıldığı kanaatine varıldığı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü ortadan kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne ve ihtiyari arabuluculuk son tutanağı ile anlaşma belgesinin iptaline karar verilmiştir.3
Arabulucunun başka bir dosyada bir tarafın vekili olması#
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; somut uyuşmazlıkta Mersin Hukuk Mahkemeleri Ön Bürosundan gelen cevabi yazıda ihtiyari arabuluculuk tutanağını düzenleyen arabulucu ... 'nin Mersin 5. İş Mahkemesinin başka bir dosyasında davalıyı vekil olarak temsil ettiğinin anlaşıldığı, arabulucu avukat davalı Şirketi dava ve duruşmalarda temsil ettiğinden görevini tarafsızlıkla ve eşitliğe uygun olarak yaptığı hususunda tereddüt oluştuğu, ihtiyari arabuluculuk görüşmeleri sırasında davacı işçiye davalı işverenin başka dosyadaki avukatının arabuluculuk yapacağı konusunda bilgilendirme yapılmadığı, davacıya arabuluculuk tutanağının imzalanması öncesinde yeterli bilgi verildiğine ilişkin Ön bilgilendirme formu ya da Arabulucu Belirleme Tutanağı bulunmadığı, tutanakta sadece "Taraflara arabuluculuk anlaşma belgesinin hukuki ve mali bütün sonuçları hakkında bilgi verildi." denildiği ve arabulucu seçiminin ne şekilde yapıldığı, davalı Şirketi kimin temsil ettiği, taraflara hangi hususlarda ne şekilde bilgi verildiğinin açıkça yazılmadığı, yine önceden bilgilendirme yapılmaksızın aynı gün sadece tutanak yapıldığı, buna göre arabuluculuk görüşmelerinin temelini oluşturan müzakere aşamasının somut olayda gerçek anlamda uygulanmadığı, arabulucu tarafından aydınlatma görevinin yerine getirilmediği, arabulucu tarafından arabuluculuk uyuşmazlık çözüm yolunun temel ilkeleri olan iradilik, tarafsızlık ve eşitlik ilkelerine uyulmadığı gerekçesiyle davanın kabulü ile davaya konu 11.07.2023 tarihli ve 2023/372986 arabuluculuk numaralı ihtiyari arabuluculuk tutanağının iptaline karar verilmiştir.4
Kaynaklar