İş Kanunu'nun 18. maddesi bakımından işçinin davranışlarından kaynaklanan sebepler, işçinin aynı Kanun'un 25/II. maddesinde öngörülen sebepler niteliğinde ve ağırlığında olmayan, işyerinde işin görülmesini önemli ölçüde olumsuz etkileyen, sözleşmeye aykırı davranışlarıdır. İşçinin davranışı ancak işyerinde olumsuzluklara yol açması halinde geçerli sebep olabilir. İşçinin sosyal açıdan olumsuz bir davranışı, toplumsal ve etik açıdan onaylanmayacak bir tutumu, işyerinde üretim ve iş ilişkisi sürecine herhangi bir olumsuz etki yapmıyorsa geçerli sebep sayılamaz.
Dosyadaki bilgi ve belgelere göre; aralarında asıl işveren-alt işveren ilişkisi bulunan davalılar... A.Ş. ile ... Seyahat Oto Gıda Dtm. San. ve Tic. Ltd. Şti. arasındaki sözleşme kapsamında alt işveren işçisi servis şoförü olarak çalışan davacının iş sözleşmesi tedbirsiz ve dikkatsiz olarak araç kullandığı ve iş güvenliğini tehlikeye düşürdüğü gerekçesi ile 4857 sayılı İş Kanunu madde 25/H-ı gereğince feshedilmiştir. Davalı işverence dosyaya sunulan 05.02.2016 tarihli tutanakta davacının 04.02.2016 günü hızlı araç kullanması nedeni ile uyarıldığı, 05.02.2016 tarihinde de aynı şekilde davranışta bulunduğu belirtilmektedir. Dinlenen davacı tanıklarından ikisi olayla ilgili bilgilerinin bulunmadığını, diğer tanık ise davacının iş güvenliğini tehlikeye düşürecek şekilde araç kullandığını duyduğunu belirtmektedir. Mevcut delil durumuna göre davacının söz konusu davranışları fesih için haklı neden ağırlığında olmamakla birlikte geçerli neden teşkil ettiğinden davanın reddi yerine dosya kapsamı ile uyumlu olmayan gerekçe ile kabulüne karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiş, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 20/3. maddesi gereğince Dairemizce aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.1
İş sözleşmesinin geçerli nedenle feshi için işçinin sözleşmeye aykırı kusurlu bir davranışı gereklidir
4857 sayılı İş Kanunu’nun 18. maddesi işverene, işçinin davranışlarından ve yeterliliğinden kaynaklanan nedenlerle iş sözleşmesini feshetme yetkisi vermiştir. İşçinin davranışlarından kaynaklanan fesihte takip edilen amaç, işçinin daha önce işlediği iş sözleşmesine aykırı davranışları cezalandırmak veya yaptırıma bağlamak değil; onun sözleşmesel yükümlülükleri ihlale devam etmesi, tekrarlaması olasılığından kaçınmaktır. İşçinin davranışları nedeniyle iş sözleşmesinin feshedilebilmesi için, işçinin iş sözleşmesine aykırı, sözleşmeyi ihlal eden bir davranışının varlığı gerekir. İşçinin kusurlu davranışı ile sözleşmeye aykırı davranmış ve bunun sonucunda iş ilişkisi olumsuz bir şekilde etkilenmişse işçinin davranışından kaynaklanan geçerli bir fesih söz konusu olur. Buna karşılık, işçinin kusur ve ihmaline dayanmayan sözleşmeye aykırı davranışlarından dolayı işçiye bir sorumluluk yüklenemeyeceğinden işçinin davranışlarından kaynaklanan geçerli fesih nedeninden de bahsedilemez. İşçinin davranışlarından ve yeterliliğinden kaynaklanan nedenler, aynı yasanın 25. maddesinde belirtilen nedenler yanında, bu nitelikte olmamakla birlikte, işyerlerinde işin görülmesini önemli ölçüde olumsuz etkileyen nedenlerdir. İşçinin davranışlarından veya yetersizliğinden kaynaklanan nedenlerde, iş ilişkisinin sürdürülmesinin işveren açısından önemli ve makul ölçüler içinde beklenemeyeceği durumlarda, feshin geçerli nedenlere dayandığını kabul etmek gerekecektir.
İspat yükü kendisinde olan işveren, geçerli ve haklı nedende davacının davranışının veya yetersizliğinin işyerinde olumsuzluklara yol açtığını ve iş ilişkisinin çekilmez hal aldığını da ispat etmelidir. Keza feshin geçersizliğini etkileyen ilkelerden biri de olumsuz öngörü ilkesidir. Özellikle işçinin iş sözleşmesinin feshinde, bu fesih aynı zamanda olumsuz bir öngörüyü şart kılmalıdır(olumsuz öngörü ilkesi). Kısaca işçinin davranışlarının veya verimliliğinin geçerli neden olması için, bunun gelecekte de devam ederek işçinin iş görme borcunu tam veya kısmen ifa edemeyeceğinin ve bu nedenle işverenin işyeri ve işletmeye ilişkin menfaatlerinin zarar göreceğinin kanıtlanması gerekir.2
Kaynaklar