Depolama ve Nakliye İşinde Muvazaa

Davalı Cevabının Özeti:

Davalı Britısh şirketi vekili, zamanaşımı itirazında bulunmuş, davacı ile ibra olduklarını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davalı ... vekili; müvekkilinin diğer davalı şirkete depolama ve nakliye yönetimi hizmeti verdiğini, diğer davalı şirketin asli işinin ise sigara üretimi olduğunu, diğer davalı şirketin asli işi dışında kalan bu depolama ve nakliye yönetimi hizmeti işini müvekkili şirkete devretmiş olduğunu, müvekkili şirket ile diğer davalı şirket arasındaki ilişkinin muvazaalı olmadığını, bu nedenle muvazaa ve eşit davranmama iddiasının doğru olmadığını, davacının iş sözleşmesinin devrine karşı herhangi bir itiraz ileri sürmediğini, bu nedenle davacının müvekkili şirket nezdinde çalışmaktayken aldığı ücret ve yan haklarının bir iş şartı haline geldiğini, ücretin içerisinde fazla mesai ücreti de bulunduğundan ve bunu aşan kısımların bordroya yansıtılıp ödendiğinden fazla mesai alacağının bulunmadığını, davacının iş sözleşmesinin 21.06.2010 tarihinde müvekkili şirkete devredilmesi nedeniyle bu tarihten önceki kısımlardan müvekkilinin sorumluluğunun bulunmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.

Mahkeme Kararının Özeti:

Mahkemece, toplanan delillere ve bilirkişi raporuna göre, davacının en başından itibaren davalı ... Export şirketinin işçisi olduğu ve davalılardan ... Lojistik Hizmetleri Anonim şirketinin davada pasif husumet ehliyetinin olmadığı tespiti ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

İstinaf Başvurusu:

İlk derece mahkemesinin kararına karşı, davalı ... Export şirketi ve davacı vekillerince istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti:

Bölge Adliye Mahkemesince, davalı ... Export şirketi istinaf başvurusunun esastan reddi ile davacı istinaf başvurusunun kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Temyiz:

Karar, süresi içinde davacı vekili ile davalılardan... Export B.V vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Gerekçe:

1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre davacının tüm davalı ... Export şirketinin aşağıdaki bendlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.

2-Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, davalı asıl işveren ... Export Anonim şirketi ile davalı alt işveren ... arasındaki ilişkinin kanuna uygun kurulup kurulmadığı ve muvazaaya dayanıp dayanmadığı noktasında toplanmaktadır.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2. maddesinin altıncı fıkrasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi; “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişki” olarak tanımlanmış; aynı maddenin yedinci fıkrasında “Asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz veya daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulamaz. Aksi halde ve genel olarak asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı işleme dayandığı kabul edilerek alt işverenin işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görürler. İşletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işler dışında asıl iş bölünerek alt işverenlere verilemez” kuralına yer verilmiştir.

Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin geçerli olarak kurulabilmesi için iki işverenin bulunması mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işin varlığı ve asıl işin bölünerek alt işverene verilmesi halinde “işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektirme” unsurunun gerçekleşmiş olması gerekir. Bundan başka asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalıştırılmayı devam ettirilmesi suretiyle haklarının kısıtlanması veya daha önce asıl işveren tarafından o işyerinde çalıştırılan kimse ile alt işveren ilişkisi kurulması gibi muvazaa kriterlerinin bulunmaması icap eder. Aksi halde alt işveren işçisi başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılarak işlem görecektir.

İşverenler arasında muvazaalı biçimde asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulmasının önüne geçilmek amacıyla 4857 sayılı Kanun’un 2. maddesinde bazı muvazaa kriterlerine yer verilmiştir. Muvazaa Borçlar Kanunu'nda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla, kendi gerçek iradelerine uymayan, aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesini arzu etmedikleri görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Muvazaada, taraflar arasında üçüncü kişileri aldatma kastı bulunmakta ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir. Muvazaa genel ispat kuralları ile ispat edilebilir. Bundan başka 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesinin yedinci fıkrasında sözü edilen hususların, aksi ispatlanabilen adi kanunî karineler olduğu kabul edilmelidir.

Somut olayda, dava dilekçesinde 02.06.2008 tarihinde davalılardan ... Export şirketinde çalışmaya başladığını, 20.06.2010 tarihinde kadrosunun diğer davalı ... şirketine devredildiğini, davalılardan British şirketinde haftalık en az 57 saat, diğer davalı şirkette ise 52.5 saat fazla çalışma yaptığını, bu alacaklarının ödenmesi için ihtarname gönderdiğini ancak bir sonuç alamadığını, davacının davalı ....ne kendi isteği dışında kaydırıldığını, davalı ... şirketinin kendi işçileri ile diğer davalıdan kaydırılan işçilere eşit davranmadığını, British Şirketinde çalışırken almış olduğu, maaş, yemek, esnek menfaat ve teşvik sadakat piriminin diğer davalı şirkete geçirildiğinde sebepsiz yere yarı yarıya düşürüldüğünü, bu şekilde eşit davranma yükümlülüğünün ihlal edildiğini, müvekkili ... Lojistik Şirketinde çalışıyor gözükse de fiilen diğer davalı şirkette çalışmaya devam ettiğini, davalılar arasındaki asıl işveren-alt işveren ilişkisinin muvazaalı olduğunu ileri sürmüştür.

Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, 4857 sayılı Kanunun 2/7. maddesindeki, asıl işverenin işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak çalştırılmaya devam ettirilmesi suretiyle hakları kısıtlanamaz düzenlemesi gereği, davacının davalı asıl işverende çalışmış olsaydı alacağı maddi menfaatlerin hesaplanması yoluna gidilmiş, muvazaa iddiası hakkında herhangi bir irdeleme yapılmamış ve Mahkemece aynı değerlendirmeler ile hüküm kurulmuştur. Bu haliyle,davalı asıl işveren ... Export şirketi ile davalı alt işveren ... arasındaki ilişkinin kanuna uygun kurulup kurulmadığı ve muvazaaya dayanıp dayanmadığı hususu mahkeme tarafından yeterli derecede araştırılıp değerlendirilmemiştir. Özellikle, davalı ... Export şirketi ile davalı ... arasında yapılan sözleşme içeriği, sözleşme içeriğinde alınan hizmetin kapsamı ve davalı firmanın faaliyet konusu, alt işveren şirket tarafından yapılan işte davalı asıl işverenin işçisi gibi çalışıp çalışmadığı gibi hususlar araştırılmamıştır.

Mahkemece, uyuşmazlık konusu döneme ilişkin hizmet alım sözleşmeleri ve eki şartnameler getirtilmeli, genel muvazaa denetimine ilişkin olarak gerekirse uzman bilirkişiler eşliğinde keşifle yerinde inceleme yapılarak, davacının fiilen yaptığı iş ve bu işin hizmet alım sözleşmesi kapsamında belirlenen iş olup olmadığı tespit edilmeli, işyerinde davalı asıl işveren işçileri ile davalı alt işveren işçilerinin aynı işi yapıp yapmadıkları, davalı ... Export şirketi ile davalı ... arasındaki ilişkinin kanuna uygun kurulup kurulmadığı, davalılar arasındaki ilişkinin muvazaaya dayalı olup olmadığı değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. Yazılı şekilde eksik incelemeye dayalı hükmün bozulması gerekmiştir.¹